Credits verdienen en besteden

Dit scenario laat de credits-economie van begin tot eind zien: een vraag stellen is gratis, credits verdien je door andermans vragen te beoordelen, en je betaalt ze om je eigen uitslag in te zien (resultaat terugzien). De inzage-prijs is de op de Vraag bevroren creditkosten = aantalBeoordelingen × creditkostenPerBeoordeling, waarbij aantalBeoordelingen de bij het stellen bevroren beheerinstelling aantalOpiniegevers is (het vaste aantal beoordelingen per vraag). Waarden in dit voorbeeld (de standaardwaarden): creditsPerBeoordeling = 5, creditkostenPerBeoordeling = 1 en aantalOpiniegevers = 10, dus elke vraag krijgt 10 beoordelingen en een creditkosten van 10 — twee gegeven beoordelingen (2 × 5 = 10 credits) betalen precies één inzage (alle waarden instelbaar via Systeembeheer). Credits staan strikt gescheiden van het euro-saldo voor betaald advies (voorgesteld per 2026-07-05; geen omwisselkoers), en cumulatief verdiende credits tellen mee voor de ster-mijlpaal (elke 200).

Hoofdscenario — geregistreerde gebruiker met 0 credits

#	Stap	Wat er gebeurt	Saldo
1	Registreren	Nieuwe gebruiker maakt een account aan.	0
2	Vraag stellen	De gebruiker maakt een opname, stelt zijn Beoordelingsselectie samen (de te beoordelen secties) en verstuurt — gratis; de app toonde vooraf de vaste inzage-prijs. De opname gaat direct de pool in als beoordeelbaar werk; er wordt niets afgeschreven. Het vaste aantal beoordelingen (10) en de inzage-prijs `creditkosten` = 10 worden op de vraag bevroren. (Voor de eerste vraag van een nieuwe gebruiker geldt per `2026-07-05` bovendien de onboarding-poort: eerst 2 vragen beantwoorden — dan staat het saldo al op 10.)	0
3	Vraag wordt beoordeeld	Opiniegevers beoordelen de vraag; zodra alle opinies binnen zijn, is de uitslag klaar.	0
4	Uitslag proberen in te zien	Onder Mijn vragen ziet de gebruiker: “inzien kost 10 credits · saldo 0”. Ontgrendelen lukt nog niet.	0
5	Doorverwezen naar beoordelen	De gebruiker gaat naar Opinies geven om credits te verdienen.	0
6	Twee beoordelingen	Hij vraagt werk op (keuzeset), kiest een vraag, scoort en verstuurt zijn opinie — en herhaalt dat: 2 × 5.	10
7	Uitslag ontgrendelen	Terug bij zijn eigen vraag: “inzien kost 10 credits · saldo 10” → ontgrendelen lukt; 10 credits eenmalig afgeschreven, `resultaatOntgrendeld = true`. Hij ziet de uitslag; verder inzien is gratis.	0

De gebruiker verdient credits bij elke beoordeling. Na afronding kan hij bovendien elke ontvangen beoordeling waarderen met 0–5 op de smiley-schaal — dat is een kwaliteitsoordeel over de reviewer, geen valuta en volledig los van zijn credits (een waardering op een AI-opinie werkt niet door in een reviewer-profiel).

Beslissingstabel — kan de gebruiker zijn uitslag inzien?

Toestand	Saldo t.o.v. `creditkosten`	`resultaatOntgrendeld`	Gedrag
Vraag nog niet beoordeeld	n.v.t.	`false`	Geen uitslag; wachten tot de opiniegevers klaar zijn.
Beoordeeld, saldo te laag	`< 10`	`false`	Ontgrendelen geblokkeerd → eerst verdienen (beoordelen).
Beoordeeld, saldo genoeg	`≥ 10`	`false`	Ontgrendelen lukt → 10 credits eenmalig afgeschreven, `resultaatOntgrendeld = true`.
Al ontgrendeld	n.v.t.	`true`	Inzien is gratis (idempotent, niets afgeschreven).

Diagram — de flow

flowchart TD
    A["Vraag stellen<br/>POST /api/vragen (gratis)"] --> B["Opname in de pool<br/>opiniegevers beoordelen"]
    B --> C{"Vraag<br/>beoordeeld?"}
    C -->|nee| B
    C -->|ja| D{"Saldo ≥<br/>creditkosten?"}
    D -->|nee| E["Beoordeel andermans vragen<br/>+creditsPerBeoordeling per opinie"]
    E --> D
    D -->|ja| F{"resultaat<br/>al ontgrendeld?"}
    F -->|nee| G["Uitslag ontgrendelen<br/>POST /api/vragen/&#123;id&#125;/ontgrendel<br/>−creditkosten eenmalig"]
    F -->|ja| H["Uitslag inzien (gratis)<br/>GET /api/vragen/&#123;id&#125;/uitslag"]
    G --> H

Variant — anonieme sessie

Een bezoeker zonder account doet hetzelfde, maar zijn saldo is sessie-gebonden:

Bezoeker start een anonieme sessie (zonder registratie). Saldo: 0.
Stelt een vraag → gratis, de opname gaat direct de pool in. Saldo blijft 0; het vaste aantal beoordelingen (10) en de inzage-prijs creditkosten = 10 bevroren.
Zijn vraag wordt beoordeeld; om de uitslag in te zien beoordeelt hij twee vragen → saldo 10.
Ontgrendelt zijn uitslag → 10 credits eenmalig afgeschreven, saldo 0, resultaatOntgrendeld = true.
De sessie verloopt (na anoniemeSessieMin) → de AnoniemeGebruiker en zijn credits vervallen. Een volgende keer begint hij weer op 0 en moet hij opnieuw verdienen om een volgende uitslag te ontgrendelen.

Hoe het model dit ondersteunt

Behoefte	Hoe het model dit ondersteunt
Gratis aanbod borgen	`POST /api/vragen` schrijft geen credits af; de opname gaat direct de pool in als beoordeelbaar werk (verdien-kans voor anderen).
Wederkerigheid	Wie zijn uitslag wil zien, draagt eerst zelf bij door andermans vragen te beoordelen — de credit-vorm van “beoordeel een ander om je eigen uitslag te krijgen”.
Geen cold-start deadlock	Iedereen start op 0 credits; omdat stellen gratis is, is er altijd werk om aan te verdienen. Geen “niemand heeft saldo, dus niemand kan beginnen”-impasse.
De poort op het inzien	`POST /api/vragen/{id}/ontgrendel?actor=…` schrijft de bevroren `creditkosten` (= `aantalBeoordelingen × creditkostenPerBeoordeling`, met het vaste aantal uit de instellingen) eenmalig af en zet `Vraag.resultaatOntgrendeld = true`; te weinig saldo → eerst verdienen.
Idempotent inzien	Een al ontgrendelde uitslag (`resultaatOntgrendeld = true`) kost niets meer; `GET /api/vragen/{id}/uitslag` is dan gratis.
Credits ≠ waardering ≠ euro’s	Beoordelen levert altijd credits op (deelname-valuta); de waardering 0–5 die de maker geeft is een kwaliteitsoordeel over de reviewer — geen valuta. Het (voorgestelde) euro-saldo voor betaald advies staat er strikt los van (geen omwisselkoers). Zie Credits.

Randgevallen

Geval	Gedrag
Saldo precies genoeg	Ontgrendelen lukt; saldo wordt 0.
Uitslag opnieuw openen na ontgrendelen	Gratis — `resultaatOntgrendeld` blijft `true`, er wordt niets afgeschreven.
Saldo wijzigt tussen verdienen en ontgrendelen	De kosten/saldo-check gebeurt bij het ontgrendelen, niet bij het beoordelen.
Anonieme sessie verloopt vóór het ontgrendelen	Verdiende credits vervallen; opnieuw verdienen nodig om de uitslag te ontgrendelen.
AI-persona vult een slot	Levert de AI geen credits op (geen gebruiker).
Beoordeling door de tekstmoderatie afgekeurd	De reactie is ongepast → de beoordeling wordt niet opgeslagen en levert geen credit op. De reviewer hoort dit al bij het indienen en kan de tekst aanpassen.
Beheerder wijzigt de instellingen	De beheerinstelling bepaalt de prijs: nieuwe vragen bevriezen het dán geldende `aantalOpiniegevers` × `creditkostenPerBeoordeling`; de bevroren `creditkosten` (en het aantal slots) van al gestelde vragen wijzigen niet mee.